Το Ε1 τμήμα κατά το σχολικό έτος 2024-2025 με διδάσκουσα την εκπαιδευτικό Ζαχαρένια Σταύρου, πραγματοποίησε Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Σχολικών Δραστηριοτήτων με τίτλο “Η πλατεία μας: Fair and Square” το οποίο εντάσσεται στο ευρύτερο πρόγραμμα ”Το παιδί, η πόλη και τα μνημεία” και αποτελεί πρωτοβουλία του Δήμου Αθηναίων σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Α ́ Αθήνας.
Αρχικά, πραγματοποιήθηκε αισθητηριακός περίπατος όπου τα παιδιά κατέγραψαν στο δικό τους βιβλιαράκι όσα παρατήρησαν, άκουσαν, μύρισαν και αισθάνθηκαν.
Ενδεικτικά, τα παιδιά απόλαυσαν ιδιαίτερα τον περίπατο στην πλατεία, μέσα από τη φύση, το παιχνίδι και τη συντροφιά των συμμαθητών τους. Παρατήρησαν για πρώτη φορά στοιχεία, όπως μια μπασκέτα σε ταράτσα και ένα σπιτάκι για αδέσποτη γάτα, μύρισαν ευωδιαστά λουλούδια (π.χ. ρυγχόσπερμο), άκουσαν ήχους φυσικούς και τεχνητούς και ψηλάφισαν την υφή δέντρων και καρπών (μούρα). Παράλληλα, εντόπισαν προβλήματα όπως σκουπίδια, φθορές και μη ασφαλές δάπεδο στην παιδική χαρά. Πρότειναν καθαρισμό, φύτευση, επισκευές και περισσότερους χώρους πολιτισμού και αθλητικών δραστηριοτήτων (π.χ. βιβλιοθήκη, μπάρες στάθμευσης ποδηλάτων). Στη διάρκεια του περιπάτου δόθηκε χρόνος στην παρατήρηση της συμπεριφοράς των περαστικών και στις κοινωνικές συνήθειες. Οι σχετικές καταγραφές των παιδιών αξιοποιήθηκαν δημιουργικά για τη δημιουργία χορογραφίας που παρουσιάστηκε στην Τεχνόπολη του Δήμου Αθηναίων.
Το βίωμα του περιπάτου στην πλατεία αποτυπώθηκε στην ομαδική δημιουργία χάρτη. Μετά την εικαστική ολοκλήρωση προστέθηκαν πληροφοριακά στοιχεία σχετικά με την οδωνυμία (π.χ. ποια ήταν η οικογένεια των Φαραντάτων, ποιος ήταν ο Παπαδιαμαντόπουλος και ποιος ο Δημ. Γουλιάμος;)
Η εκπαιδευτικός της τάξης σχεδίασε και χορήγησε στα παιδιά μία φόρμα αξιολόγησης της εμπειρίας του περιπάτου αλλά και της ίδιας της πλατείας, ζητώντας τους να προτείνουν αλλαγές. Η σύνθεση των καταγεγραμμένων παρατηρήσεων για τις ανεπάρκειες της πλατείας και οι προτάσεις των παιδιών οδήγησε στη σύνταξη επιστολής προς τον Δήμαρχο Αθηναίων.
Η εκπαιδευτικός του τμήματος απευθύνθηκε στον δημοσιογράφο Χρίστο Βασιλόπουλο, που στην εκπομπή του “Μηχανή του Χρόνου” είχε παρουσιάσει το θέμα της λειψυδρίας και ειδικότερα την προσπάθεια των αρχαίων Αθηναίων να εξασφαλίσουν νερό για την πόλη τους. Η έρευνά του ανέδειξε τη σημασία του Πεισιστράτειου Υδραγωγείου το οποίο ξεκινούσε από τις παρυφές του Υμηττού, διέσχιζε πολλές περιοχές -μεταξύ αυτών και το Γουδή- και κατέληγε στο κέντρο της Αθήνας. Του ζητήθηκε το οπτικοακουστικό και δημοσιογραφικό υλικό που τεκμηρίωνε ότι σώζεται φρεάτιο στην πλατεία του Αγίου Θωμά δίπλα στο σχολείο μας, όπου η έρευνά του εκεί έδειξε ότι το νερό του Πεισιστράτειου εξακολουθεί να κυλά εδώ και 2.500 χρόνια υπόγεια στην περιοχή μας. Για τη δράση μάς διέθεσε φωτογραφικό υλικό και το σχετικό απόσπασμα από την εκπομπή του το οποίο παρουσιάστηκε στην τάξη. Πριν την επίσκεψη του δημοσιογράφου, η εκπαιδευτικός είχε πραγματοποιήσει με τους/τις μαθητές/τριες επίσκεψη (κατά τον περίπατο) στο σημείο που βρίσκεται το φρεάτιο, το οποίο τους έδειξε και φωτογράφισε χωρίς, όμως, να τους αποκαλύψει την υπόγεια ροή του νερού.
Αργότερα, η εκπαιδευτικός της τάξης τούς παρουσίασε ένα ποίημα του Παλαμά που σχετίζεται με την περιοχή. Ο ποιητής είχε τελέσει τον γάμο του στον παλιό ναό του Αγίου Θωμά και στο ποίημά του “Αγάπη μου, θυμάσαι;”, αφιερωμένο στη γυναίκα του, αναφέρεται στη φύση της περιοχής και ειδικότερα στα πλατάνια και την κρήνη που ξεδιψούσε τους περαστικούς.
Το αλαργινό θυμάσαι το ξωκλήσι
που αλλάξαμε του γάμου τα στεφάνια;
Ολόγυρά του βούιζε το μελίσσι,
το μαρτυρούσε η μουρμουρίστρα η βρύση
κι ας το κρύβαν τριγύρω τα πλατάνια.
[1891]
Στη συνέχεια αποκαλύφθηκε στους μαθητές ότι η φωτογραφία που τραβήχτηκε με το φρεάτιο έκρυβε το “μυστικό του νερού” και τους εξηγήθηκε η σημασία του Υδραγωγείου για τους αρχαίους κατοίκους της πόλης. Έμαθαν ότι το έργο παραμένει λειτουργικό μέχρι τις μέρες μας κι ότι το νερό καταλήγει και ποτίζει τον Εθνικό κήπο.
Σε επόμενη φάση, ζητήθηκε από τα παιδιά να συλλέξουν φύλλα και άνθη από δέντρα και θάμνους της πλατείας του Αγίου Θωμά προκειμένου να δημιουργήσουν ομαδικά τις δικές τους κυανοτυπίες καταγράφοντας το αποτύπωμα της χλωρίδας της πλατείας σε χαρτί.
Εμπνευσμένοι από τον μηχανισμό ανακύκλωσης ρούχων που έχει τοποθετηθεί στην πλατεία αναπτύχθηκε μία δράση για τη δημιουργική επαναχρησιμοποίηση “άχρηστων” υφασμάτων που θα κατέληγαν στα σκουπίδια (κομμάτια από μπλούζα και κορδέλα). Η εκπαιδευτικός του τμήματος δίδαξε στα παιδιά τη λειτουργία ενός αργαλειού και τα παιδιά ύφαναν δημιουργώντας τα δικά τους μικρού μεγέθους υφαντά και κουρελούδες.
Στη διάρκεια του περιπάτου και συγκεκριμένα όταν έγινε στάση στην παιδική χαρά της πλατείας όπου αντίκρυ βρίσκεται το Νοσοκομείο “Λαϊκό”, γεννήθηκε η ιδέα να σταλεί ένα αισιόδοξο μήνυμα στους ασθενείς του λαμβάνοντας υπόψη την πρότερη εμπειρία των παιδιών από νοσηλεία αγαπημένων τους προσώπων που αποκάλυψαν στη διάρκεια του περιπάτου. Μετά από ψηφοφορία στην τάξη τα παιδιά κατέληξαν στο μήνυμα που θα αναρτούσαν σε χαρτόνι στην πλατεία για να διαβαστεί από τους ασθενείς του νοσοκομείου που θα βρεθούν στα παράθυρα: “Θα τα καταφέρετε με ό,τι παλεύετε.” Το μήνυμα ελήφθη από τους παραλήπτες και η ακόλουθη φωτογραφία είναι η απόδειξη.
Το πρόγραμμα παρουσιάστηκε στην Τεχνόπολη του Δήμου Αθηναίων στις 4 Ιουνίου 2025 ανάμεσα σε μαθητές/τριες άλλων σχολείων που συμμετείχαν στο πρόγραμμα “Το παιδί, η πόλη και τα μνημεία”. Συγκεκριμένα, παρουσίασαν μία χορογραφία βασισμένη στα τοπόσημα της πλατείας (π.χ. εκκλησία) αξιοποιώντας σύγχρονες τεχνικές (π.χ. Visual Vernacular για την ανάδειξη του νερού που κυλά υπόγεια).
Τα έργα των παιδιών (βιβλία περιπάτου, χάρτες, υφαντά, επιστολή στον δήμαρχο, κυανοτυπίες) και μία αφίσα περιγραφής της πορείας του προγράμματος εκτέθηκαν σε χώρο της Τεχνόπολης.
Επίσης, το πρόγραμμα (περιγραφή πορείας, χορογραφία & έκθεση έργων των παιδιών) παρουσιάστηκε στη γιορτή λήξης του σχολείου με στόχο τη διάχυση των αποτελεσμάτων στη σχολική κοινότητα.
Οι Εκπαιδευτικοί
Ζαχαρένια Σταύρου
(δασκάλα τμήματος, υπεύθυνη προγράμματος)
και Νεκταρία Γιώργου
(δασκάλα παράλληλης στήριξης)
